ഈ അഭിമുഖത്തിൽ, പുരാതന വേദാന്തദർശനത്തെയും ആധുനിക ജീവിതം നേരിടുന്ന വെല്ലുവിളികളെയും സമന്വയിപ്പിച്ചുകൊണ്ടുള്ള അതിസുന്ദരവും എന്നാൽ ഗഹനവുമായ ആശയങ്ങളാണ് സ്വാമി രംഗനാഥാനന്ദ പങ്കുവെക്കുന്നത്. ആത്മീയതയെന്നത് ജീവിതത്തിൽ നിന്ന് ഒറ്റപ്പെട്ടതോ കാലഹരണപ്പെട്ടതോ ആയ ഒരു ആചാരമല്ല, മറിച്ച് മനുഷ്യൻ്റെ സമ്പൂർണ്ണ സാഫല്യത്തിനായുള്ള അടിസ്ഥാന ശാസ്ത്രമാണെന്ന് അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കുന്നു. അൻപത്തിഅഞ്ച് മിനിറ്റ് ദൈർഘ്യമുള്ള ഈ ഹൃദ്യമായ അഭിമുഖത്തിൽ സ്വാമിജി മുന്നോട്ടുവെക്കുന്ന പ്രധാന ചിന്തകളുടേയും ദർശനങ്ങളുടേയും സംഗ്രഹം താഴെ നൽകുന്നു:
1. മനുഷ്യസാധ്യതകളുടെ പൂർണ്ണ സാക്ഷാത്കാരമാണ് വേദാന്തത്തിൻ്റെ കാതൽ
പ്രപഞ്ചത്തിലെ ഓരോ ജീവജാലത്തിലും അന്തർലീനമായിരിക്കുന്ന ആത്മീയ ചൈതന്യത്തെയും മനുഷ്യൻ്റെ അനന്തമായ സാദ്ധ്യതകളെയുമാണ് വേദാന്തം വിളംബരം ചെയ്യുന്നതെന്ന് സ്വാമി രംഗനാഥാനന്ദ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. യഥാർത്ഥ ആത്മീയതയെന്നത് ലൗകിക ജീവിതത്തിൽ നിന്നുള്ള പലായനമല്ല, മറിച്ച് പ്രപഞ്ചത്തിലെ സർവ്വചരാചരങ്ങളുടേയും ഏകത്വം തിരിച്ചറിഞ്ഞ് ബോധമണ്ഡലത്തെ വികസിപ്പിക്കലാണെന്ന് അദ്ദേഹം സമർത്ഥിക്കുന്നു. സ്വാമി വിവേകാനന്ദൻ്റെ ദർശനങ്ങൾ ചൂണ്ടിക്കാണിച്ചുകൊണ്ട്, ആത്മവിശ്വാസത്തിലും കരുത്തിലും കാരുണ്യത്തിലും അധിഷ്ഠിതമായ സ്വഭാവരൂപീകരണമാണ് ഏതൊരു യഥാർത്ഥ വിദ്യാഭ്യാസത്തിൻ്റെ യും ആത്മീയസാധനയുടേയും പരമലക്ഷ്യമെന്ന് അദ്ദേഹം അടിവരയിട്ടു പറയുന്നു.
2. ശാസ്ത്രവും ആത്മീയതയും തമ്മിലുള്ള സമന്വയം
ആധുനിക ശാസ്ത്രവും പുരാതന ആത്മീയജ്ഞാനവും പരസ്പരം വിരുദ്ധമല്ല, മറിച്ച് പരസ്പര പൂരകങ്ങളാണെന്നത് അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ദർശനങ്ങളിലെ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ ചിന്തയാണ്. ശാസ്ത്രം ബാഹ്യലോകത്തെ കീഴടക്കുന്നതിലും സാങ്കേതികവിദ്യയിലൂടെ ഭൗതിക സാഹചര്യങ്ങൾ മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിലും വിജയിച്ചപ്പോൾ, മനുഷ്യൻ്റെ ആന്തരികമായ അർത്ഥവും ലക്ഷ്യബോധവും കണ്ടെത്താനാകാതെ അത് പരാജയപ്പെട്ടുപോയെന്ന് അദ്ദേഹം ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു. ഇവിടെയാണ് വേദാന്തം ഒരു ‘ആന്തരിക ശാസ്ത്രമായി’ (Science of the Subjective) നിലകൊള്ളുന്നത്. ശാസ്ത്രീയ പുരോഗതി മനുഷ്യരാശിയുടെ വിനാശത്തിനല്ല, മറിച്ച് ക്ഷേമത്തിനായി മാത്രം വിനിയോഗിക്കപ്പെടുന്നുവെന്ന് ഉറപ്പാക്കാൻ ആവശ്യമായ ധാർമ്മികവും മനഃശാസ്ത്രപരവുമായ അടിത്തറ നൽകുന്നത് വേദാന്തമാണെന്ന് അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കുന്നു.
3. പൗരത്വത്തിൻ്റെ പുനർനിർവചനവും ആഗോള വീക്ഷണവും
സാമൂഹികവും രാഷ്ട്രീയവുമായ വിഷയങ്ങളെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കുമ്പോൾ, ഇടുങ്ങിയ ദേശീയ ചിന്താഗതികളിൽ നിന്ന് ആഗോള ബോധത്തിലേക്ക് സ്വാമിജി ചർച്ചയെ നയിക്കുന്നു. സ്വാർത്ഥത വെടിഞ്ഞ്, പ്രപഞ്ചത്തോടാകെയുള്ള ഉത്തരാവാദിത്തബോധത്തോടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നവനാണ് യഥാർത്ഥ ‘നല്ല പൗരൻ’ എന്ന് അദ്ദേഹം നിർവചിക്കുന്നു. ഒരു രാജ്യത്തിൻ്റെ അഭിവൃദ്ധി അവിടുത്തെ ജനങ്ങളുടെ ആത്മീയവും ധാർമ്മികവുമായ ഉണർവിനെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നുവെന്ന് അദ്ദേഹം കരുതുന്നു. പരസ്പര സേവനത്തിലും സഹകരണത്തിലും മാനവികതയിലുമൂന്നിയ ഒരു സാമൂഹിക മാതൃകയാണ് അദ്ദേഹം വിഭാവനം ചെയ്യുന്നത്.
4. ഗുരുവിൻ്റെ പ്രാധാന്യവും ആത്മവിചാരവും
ഒരു യഥാർത്ഥ ഗുരു ഒരിക്കലും അന്ധമായ അനുസരണയല്ല ശിഷ്യനിൽ നിന്ന് ആവശ്യപ്പെടുന്നതെന്ന് സ്വാമിജി വ്യക്തമാക്കുന്നു. മറിച്ച്, അദ്ദേഹം ആത്മീയവിശ്വാസിയുടെ ബൗദ്ധികവും വൈകാരികവുമായ തടസ്സങ്ങളെ നീക്കി, സ്വയം തിരിച്ചറിവിലേക്ക് (ആത്മവിചാരത്തിലേക്ക്) നയിക്കുന്ന ഒരു ചാലകശക്തിയായി വർത്തിക്കുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. വിശ്വാസങ്ങളോട് ഒരു ശാസ്ത്രീയ സമീപനം പുലർത്താൻ അദ്ദേഹം ആവശ്യപ്പെടുന്നു. ആത്മീയ സത്യങ്ങളെ അന്ധമായി വിശ്വസിക്കുന്നതിന് പകരം സ്വന്തം ആന്തരികാനുഭവങ്ങളിലൂടേയും യുക്തിചിന്തയിലൂടേയും തൊട്ടറിഞ്ഞ് ബോദ്ധ്യപ്പെടാൻ അദ്ദേഹം ശ്രോതാക്കളെ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു.
5. ലോകക്ഷേമമെന്ന പരമമായ ലക്ഷ്യം
ആത്മീയസ്നേഹത്തിൻ്റെ പ്രായോഗിക തലങ്ങളിലേക്കാണ് സ്വാമിജി നിരന്തരം വിരൽ ചൂണ്ടുന്നത്. പ്രപഞ്ചസത്യങ്ങളെ പരസ്പരം വേർതിരിച്ചു കാണുന്ന ഇടുങ്ങിയ കാഴ്ചപ്പാടുകളിൽ നിന്നാണ് മനുഷ്യൻ്റെ സകല ദുഃഖങ്ങളും ഉത്ഭവിക്കുന്നതെന്ന് അദ്ദേഹം വിശ്വസിക്കുന്നു. ലോകത്തിന് മുഴുവൻ ശാന്തി നേരുന്ന “സർവ്വേ ഭവന്തു സുഖിനഃ” (എല്ലാവരും സുഖമായിരിക്കട്ടെ) എന്ന മഹദ്വചനത്തോടെ അഭിമുഖം അവസാനിപ്പിക്കുമ്പോൾ, തൻ്റെ കേന്ദ്ര ആശയത്തെ അദ്ദേഹം ഒരിക്കൽക്കൂടി ഉറപ്പിച്ചു പറയുന്നു. വ്യക്തിപരമായ പരിമിതികളിൽ നിന്ന് സാർവത്രികമായ കാരുണ്യത്തിലേക്ക് വളരുകയും സകല ജീവജാലങ്ങളുടേയും മംഗളത്തിനായി നിലകൊള്ളുകയുമാണ് മനുഷ്യജീവിതത്തിൻ്റെ പരമമായ ലക്ഷ്യം.
ചുരുക്കത്തിൽ, ആന്തരിക സമാധാനം ബാഹ്യമായ ലോകസേവനമായി പരിണമിക്കുന്ന ഒരു ‘കർമ്മയോഗ’മാണ് സ്വാമി രംഗനാഥാനന്ദയുടെ ഉത്തരങ്ങൾ മുന്നോട്ട് വെക്കുന്നത്. അവിടെ ഓരോ വ്യക്തിയുടേയും ഉന്നതി മനുഷ്യരാശിയുടെ സമഗ്ര പുരോഗതിയുമായി അഭേദ്യമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
പ്രായോഗിക വേദാന്തത്തിൻ്റെ ആചാര്യൻ
രാമകൃഷ്ണ മഠത്തിൻ്റെ യും മിഷൻ്റെ യും പതിമൂന്നാമത് അധ്യക്ഷനായിരുന്ന സ്വാമി രംഗനാഥാനന്ദയാണ് (1908–2005) ഈ സംഭാഷണത്തിലെ കേന്ദ്രവ്യക്തിത്വം. സ്വാമി വിവേകാനന്ദൻ്റെ ദർശനങ്ങളിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട അദ്ദേഹം ആധുനിക ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും സ്വാധീനശക്തിയുള്ള ആത്മീയ ആചാര്യന്മാരിൽ ഒരാളായിരുന്നു. വേദാന്തത്തെ യുക്തിസഹവും ശാസ്ത്രീയവും അങ്ങേയറ്റം പ്രായോഗികവുമായ ഒരു ജീവിതദർശനമായി അവതരിപ്പിക്കാനാണ് അദ്ദേഹം തൻ്റെ ജീവിതം സമർപ്പിച്ചത്. സ്വഭാവരൂപീകരണം, വ്യക്തിത്വവികാസം, നിസ്സ്വാർത്ഥ സേവനം എന്നിവയിലായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ഊന്നൽ.
അഭിമുഖത്തിലെ ചോദ്യകർത്താവ്
ഇന്ത്യയിലെ മുൻനിര നിയമവിദഗ്ദ്ധനും നാഷണൽ ലോ സ്കൂൾ ഓഫ് ഇന്ത്യ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയുടെ (NLSIU) സ്ഥാപകനുമായ ഡോ. എൻ. ആർ. മാധവമേനോനാണ് (1935–2019) ഈ അഭിമുഖം നയിക്കുന്നത്. ഒരു പത്രപ്രവർത്തകനല്ലായിരുന്നിട്ടും, അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ അഗാധമായ പാണ്ഡിത്യവും ഗാംഭീര്യമാർന്ന സാന്നിധ്യവും ദീർഘവീക്ഷണവും കാരണം ദൂരദർശൻ പലപ്പോഴും പ്രമുഖ ചിന്തകരുമായുള്ള ഉന്നതതല ചർച്ചകൾക്ക് അദ്ദേഹത്തെ ക്ഷണിച്ചിരുന്നു. ശാന്തവും പ്രൗഢവുമായ അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ചോദ്യം ചെയ്യൽ ശൈലി ഈ സംഭാഷണത്തിന് കൂടുതൽ ആഴം നൽകുകയും സ്വാമിജിയുടെ ആശയങ്ങൾ അതിൻ്റെ സ്വാഭാവികതയോടെ പുറത്തുകൊണ്ടുവരാൻ സഹായിക്കുകയും ചെയ്തു.
ദൂരദർശൻ്റെ ഒരു അമൂല്യ ശേഖരം
1980-കളുടെ അവസാനത്തിലും 1990-കളുടെ തുടക്കത്തിലും ദൂരദർശൻ സംപ്രേഷണം ചെയ്ത ഒരു പ്രശസ്തമായ അഭിമുഖ പരമ്പരയുടെ ഭാഗമാണിത്. പൊതുസംപ്രേഷണത്തിൻ്റെ ആ സുവർണ്ണകാലത്ത്, രാജ്യത്തിൻ്റെ ബൗദ്ധിക പൈതൃകം സംരക്ഷിക്കുന്നതിനായി പ്രശസ്തരായ പണ്ഡിതന്മാർ, കലാകാരന്മാർ, ശാസ്ത്രജ്ഞർ, ആത്മീയ നേതാക്കൾ എന്നിവരുമായി ദീർഘവും അർത്ഥവത്തുമായ സംഭാഷണങ്ങൾ ദൂരദർശൻ പതിവായി സംപ്രേഷണം ചെയ്യാറുണ്ടായിരുന്നു. ആ കാലഘട്ടത്തിൽ റെക്കോർഡുചെയ്ത ഈ അഭിമുഖം, ആധുനിക വേദാന്താചാര്യൻ്റെ ശബ്ദം ഭാവിതലമുറയ്ക്കായി കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്ന ഒരു അമൂല്യ ചരിത്രരേഖയാണ്.
അഭിമുഖം നടന്ന വർഷം: ഡോ. മാധവമേനോൻ്റെ ഔദ്യോഗിക ജീവിതകാലഘട്ടവും ആ കാലത്തെ ദൂരദർശൻ്റെ അഭിമുഖ ശൈലിയും കണക്കിലെടുക്കുമ്പോൾ, ഈ സംഭാഷണം മിക്കവാറും 1988-നും 1993-നും ഇടയിലായിരിക്കാം റെക്കോർഡ് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുള്ളത്